Kolegiata Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Uniejowie to gotycka świątynia z XIV wieku, która góruje nad miasteczkiem nad Wartą. Czerwona cegła, charakterystyczne sklepienia krzyżowo-żebrowe i historia sięgająca ponad 670 lat wstecz – to miejsce ma w sobie coś, czego nie da się przegapić podczas pobytu w Uniejowie. Zwłaszcza że stoi tuż obok zamku, więc łatwo połączyć obie atrakcje w jeden spacer.

Historia kolegiaty w Uniejowie

Budowę świątyni rozpoczęto w 1349 roku z fundacji arcybiskupa gnieźnieńskiego Jarosława Bogorii Skotnickiego. To ta sama postać, która rozbudowywała uniejowski zamek i nadała miastu prawa miejskie. Konsekracja kościoła odbyła się w 1365 roku, a więc budowa trwała ponad dekadę.

Kolegiata była świadkiem wielu wydarzeń historycznych, ale największe zniszczenia przyszły we wrześniu 1939 roku. Działania wojenne spowodowały pożar dachu i zawalenie się zachodniego szczytu wraz ze sklepieniem. Tuż po wojnie, w latach 1945-1946, rozpoczęto odbudowę, a w 1958 roku odnowiono polichromię. W 2018 roku gruntownie wyremontowano kaplicę błogosławionego Bogumiła, przywracając jej dawny blask.

Kolegiata w Uniejowie to jedna z nielicznych gotyckich świątyń w Polsce, która zachowała oryginalne sklepienie krzyżowo-żebrowe z XIV wieku w części prezbiterium.

Co warto zobaczyć w kolegiacie

Najcenniejszym elementem wnętrza jest gotyckie prezbiterium z XIV wieku z oryginalnym sklepieniem krzyżowo-żebrowym. To właśnie ta część najlepiej zachowała się przez wieki i pozwala wyobrazić sobie, jak wyglądała świątynia w czasach średniowiecza.

W kościele znajdują się również barokowe ołtarze boczne z XVII wieku, które kontrastują z surową gotyką. Ale prawdziwą perełką jest kaplica błogosławionego Bogumiła z brązowym sarkofagiem wykonanym w 1667 roku w Gdańsku. Sarkofag zawiera szczątki świętego, a sama kaplica po renowacji z 2018 roku prezentuje się naprawdę okazale.

Warto zwrócić uwagę na układ architektoniczny – kościół jest jednonawowy, zbudowany z cegły w stylu gotyckim o tzw. układzie polskim. Ceglana bryła, choć odbudowana po wojennych zniszczeniach, zachowała swój średniowieczny charakter.

Zabytkowa dzwonnica przy kolegiacie

Tuż przy bramach kolegiaty stoi wolnostojąca wieża-dzwonnica, która zwraca uwagę z daleka. Powstała na przełomie XIX i XX wieku, ma 25 metrów wysokości i dzieli się na cztery kondygnacje. Na wieży zamontowano zegar, a w najwyższej części znajdują się dzwony.

To ciekawy element, bo dzwonnica nie jest częścią samego kościoła – stoi osobno, co nie jest tak częste w polskiej architekturze sakralnej. Nie znamy nazwiska architekta, ale budowla dobrze komponuje się z gotycką kolegiatą.

Dla kogo to miejsce

Kolegiata to przede wszystkim punkt na mapie dla miłośników historii i architektury sakralnej. Dzieci mogą się tu trochę nudzić, chyba że interesują się średniowieczem albo lubią rozglądać po starych kościołach. Nie ma tu interaktywnych wystaw czy specjalnych atrakcji dla najmłodszych.

Jeśli jednak planujesz pobyt w Uniejowie z rodziną – a pewnie tak, bo to popularny kierunek na weekend z termami – warto wstąpić do kolegiaty chociażby na chwilę. Znajduje się w centrum, tuż przy rynku i zamku, więc nie trzeba specjalnie się wysilać. Wizyta zajmie około 20-30 minut, chyba że ktoś chce dokładnie przyjrzeć się wszystkim detalom.

Błogosławiony Bogumił, którego szczątki spoczywają w kolegiacie, był arcybiskupem gnieźnieńskim w XII wieku. Jego życie spędził głównie w klasztorze kamedulskim, gdzie zmarł w opinii świętości.

Kolegiata w kontekście zwiedzania Uniejowa

Uniejów to niewielkie miasteczko, które w ostatnich latach zyskało rozgłos dzięki termalnym basom. Większość turystów przyjeżdża tu właśnie po relaks w ciepłej wodzie, ale warto poświęcić godzinę-dwie na spacer po centrum.

Kolegiata, zamek i rynek tworzą zwartą całość – wszystko w zasięgu kilku minut spacerem. Można zacząć od zwiedzania zamku (który mieści muzeum), potem zajrzeć do kolegiaty, przejść się po rynku i wrócić na termy. Taki plan sprawdzi się zwłaszcza gdy pogoda nie dopisuje albo chcesz zrobić przerwę między kąpielami.

Praktyczne informacje dla zwiedzających

Kolegiata jest czynnym kościołem parafialnym, więc można ją zwiedzać poza godzinami mszy świętych. Wstęp jest bezpłatny, choć warto zachować odpowiedni strój i ciszę – to miejsce kultu, nie muzeum.

Najlepiej przyjść w godzinach przedpołudniowych lub popołudniowych w dni powszednie, wtedy jest spokojniej i można w ciszy obejrzeć wnętrze. W weekendy, zwłaszcza w sezonie turystycznym, może być więcej zwiedzających.

Lokalizacja: ul. Kościelna w Uniejowie, tuż przy rynku. Jeśli korzystasz z nawigacji, wpisz „Kolegiata Uniejów” – trudno ją przegapić, bo góruje nad miasteczkiem.

Parking: Najbliżej zaparkujesz przy rynku lub przy zamku – stamtąd kilkadziesiąt metrów piechotą. W sezonie letnim miejsca mogą być zajęte, ale Uniejów jest na tyle małe, że zawsze można zostawić auto gdzieś w okolicy i dojść na piechotę.

Ile czasu zarezerwować: 20-30 minut wystarczy na spokojne obejrzenie wnętrza. Jeśli łączysz wizytę z zamkiem i spacerem po rynku, zaplanuj około 1,5-2 godzin na całość.

Dojazd: Uniejów leży około 20 km od Turku i 50 km od Konina. Najwygodniej dojechać samochodem – miasteczko nie ma bezpośredniego połączenia kolejowego, a autobusy kursują rzadko. Z Łodzi to około godziny jazdy autostradą A2 i drogą wojewódzką.

Co jeszcze w okolicy: Zamek w Uniejowie z muzeum, termy Uniejów (główna atrakcja regionu), bulwary nad Wartą, Park Etnograficzny w pobliskim Ozorowicach. Można też wybrać się na rower – trasy wokół Uniejowa są płaskie i przyjemne.